1.7 Risicomanagement
1.7.1 Besturing en beheersing
Het bieden van kwalitatief goede, toegankelijke en betaalbare zorg gaat in essentie gepaard met risico’s. Het integraal managen van de daaraan verbonden operationele en strategische risico’s is cruciaal, maar geen doel op zich. Het is een denk- en werkwijze die onze organisatie helpt bij het nemen van de juiste besluiten en het op een beheerste en integere wijze realiseren van haar doelstellingen. Waarbij bewuste afwegingen tussen kansen en risico’s de essentie vormen.
Thuiszorg Het Friese Land BV is bereid risico’s te nemen, mits deze bekend zijn, uitgewerkt zijn en voor zover als mogelijk beheerst worden. Immers risico’s kunnen de realisatie van onze doelstellingen in de weg staan. Het is zaak deze tijdig te onderkennen en zo goed mogelijk trachten te beheersen. Uitgangspunt is niet het voorkomen van risico’s, maar juist om op een bewuste manier te komen tot besluiten over de te nemen risico’s.
Niet alles is overigens beheersbaar. Neem bijvoorbeeld corona, de krapte op de arbeidsmarkt en de oorlog in Oekraïne. Wel willen we de organisatie zo optimaal mogelijk inrichten om de meest relevante risico’s tijdig te identificeren, te beoordelen en desgewenst te beheersen.
Risicomanagement heeft het afgelopen jaar opnieuw op de agenda van MT en de RvB gestaan.
Binnen ICT wordt gewerkt op basis van een controle raamwerk, waarbij de mogelijke risico’s en bijbehorende beheersmaatregelen ten aanzien van de risicogebieden informatiebeveiliging, toegangsbeveiliging en continuïteit zijn geïdentificeerd. De focus is daarbij gelegd op de zorgregistratiesystemen. EY heeft dit controleraamwerk beoordeeld en de geïdentificeerde beheersmaatregelen in opzet en, waar mogelijk, in bestaan getoetst.
Ook in 2025 zijn er verschillende acties ondernomen om de informatiebeveiliging, toegangsbeveiliging en continuïteit verder te optimaliseren.
1.7.2 Belangrijkste risico’s
De belangrijkste risico’s die uit de gesprekken naar voren komen, zijn de risico’s die samenhangen met personeel. Voor zowel korte als lange termijn blijft het beschikken over voldoende, competent personeel een issue.
Het is in die zin ook niet meer een risico, maar een probleem. Door vergrijzing ontstaat er krapte op de arbeidsmarkt en tegelijkertijd neemt de zorgvraag door dezelfde vergrijzing toe. De coronacrisis en de werkdruk, overbelasting en het publieke debat die dit met zich mee heeft gebracht, hebben de populariteit van de zorg doen verminderen. Daarnaast is de arbeidsmarktkrapte een breed probleem waardoor medewerkers overal, ook buiten de sector, gemakkelijk in een nieuwe baan aan de slag kunnen.
Er wordt hard gewerkt om personeel aan te trekken, maar vooral om de medewerkers te behouden. Iedere dag een waardevolle dag, ook voor de medewerker (contracten, opleidingsmogelijkheden, goede begeleiding)staat hoog op de agenda. Ook vanuit de besturingsfilosofie staat de medewerker op één.
Om de zorg te ontlasten wordt gekeken waar en hoe gebruik gemaakt kan worden van technologische ontwikkelingen.
De zorgcontinuïteit aan de ene kant en de hoge verzuimkosten aan de andere kant vormen dan ook twee risico’s waar veel aandacht voor is vanuit het management.
Daarnaast hebben we in het jaar 2026 opnieuw te maken met een aflopende cao. De laatste jaren hebben we kunnen zien dat de structurele cao kosten in het medische domein (zvw en wlz) niet altijd volledig worden gecompenseerd middels de index op de tarieven. Dit is fijn voor alle zorgprofessionals die we de geboden loonsverhoging van harte gunnen. Maar aangezien de OVA niet vanzelfsprekend meegroeit met de loonsverhoging kan er naast verzuimbeheersing, personele inzet en krappe arbeidsmarkt er een financiële uitdaging bij komen. Binnen het sociaal domein zijn de risico’s kleiner, mede door de jaarlijkse handreiking vanuit de VNG. Daarin staat een reële ontwikkeling van de tarieven op basis van de cao kosten ontwikkeling centraal.
Het opstellen van de meerjarenbegroting 2025-2027 is dan ook een langdurig en diepgaand proces geweest. De begroting 2026 geeft echter een getrouw beeld waarin ook risico’s op een realistische wijze zijn meegenomen.
Sinds 2025 is er onder verantwoordelijkheid van de bestuurder een compliance overleg gestart waarin structureel gesproken wordt over het compliant zijn op finance/bedrijfsvoering, P&O en kwaliteit.
Hieronder is een overzicht opgenomen van de voornaamste risico’s en onzekerheden. Deze worden gemonitord met inachtneming van de genoemde systeemrisico’s en op basis van het risicomanagementproces van onze organisatie.
| Risico | Risicobereidheid | Getroffen maatregelen/verbeteringen | Impact op (financiële) resultaten |
|---|---|---|---|
| Onzekerheid over beschikbaarheid personeel als gevolg van vergrijzing |
Minimaal | - Samenwerking met onderwijsinstelling - Gebruik maken van domotica, thuiszorg technologie |
Niet verder gekwantificeerd. Maatregelen worden genomen, zodat Thuiszorg Het Friese Land de zorg kan blijven continueren. |
| Minder mogelijkheden om personeel aan te trekken en te behouden | Minimaal | - De medewerker op1 - Acties uitzetten op uitkomsten medewerkers onderzoek - Investeren in opleiden - Onboardingsprogramma - Aantrekken personeel via zij-instroom - Investeren in behoud van personeel binnen ZPF middels gezamenlijk project, waarbij op basis van SPP met gelijke definities aandacht is voor drempelloze loopbaanmogelijkheden en loopbaanroutes binnen ZPF, gezamenlijke opleidingstrajecten voor vergelijkbare functies - Gezamenlijke arbeidsmarktcampagne NB en THFL - Omslag naar een cultuur waarin van iedereen meer persoonlijk leiderschap en eigenaarschap wordt gevraagd |
Om aan alle cliënten zorg te kunnen leveren is het van belang dat voldoende personeel beschikbaar is. Er wordt daarom ingezet om personeel te behouden, op te leiden, te investeren in ICT en (zorg)technologie. Wanneer onvoldoende personeel beschikbaar is, is uitbreiding van het aantal cliënten niet mogelijk, ondanks de stijgende zorgvraag. |
| Onzekerheid met betrekking tot de financiering van zorg | Minimaal | - Verkoopregister en de inzet van een verkoopteam - Meerjarenafspraak Wlz met het zorgkantoor - Monitoren van omzetplafonds - Tijdig onderhandelen over tarieven en plafond - Monitoren kosten versus opbrengsten in periodieke rapportage |
Bij wijziging in de financiering zal in kaart worden gebracht welke gevolgen dit heeft. De ontwikkelingen volgen we op de voet: voorbeelden hiervan zijn ongeplande nachtzorg, zorgcentrale, ziekenhuis verplaatste zorg. |
| Niet mee kunnen veranderen met wijziging in zorgvraag | Gematigd | - Extra scholing op onderwerpen zoals gedragsproblematiek, positieve gezondheid en verpleegkundig handelen. - Personeelsmix - strategische personeelsplanning, pilots met nieuwe functies binnen de functie mix |
De zorgvraag wordt anders en daarmee ook de inzet van de personele mix. Effect inzichtelijk gemaakt bij de begroting 2026. |
| Onvoldoende liquiditeiten om betalingen en investeringen te doen | Minimaal | - Vanuit de P&C-cyclus een periodieke sturing op resultaat, liquiditeitsontwikkeling en ratio’s. - Sturen op de ratio’s zoals liquiditeit, rendement, weerstandsvermogen en EBITDA. - Er is nu geen rekening courant faciliteit of andere vorm van bancaire financiering. |
Betere sturing en hierdoor eerder kunnen participeren op mogelijke liquiditeitskrapte. Er is nauwelijks sprake van investeringen. Thuiszorg Het Friese Land heeft geen eigendom in de vorm van onroerende goederen. Voldoende liquiditeitspositie ultimo 2025. |
| Onvoldoende solvabiliteit / weerstandsvermogen | Gematigd | - Periodieke rapportage en sturen op kengetallen - Sturen op een positief resultaat. - Uitgangspunt is meerjaren begroting - Via verkoop kostendekkende tarieven afspreken - Verdere integratie van de ondersteunende functies met Noorderbreedte ten behoeve van de continuïteit en kwaliteit. |
In 2025 is het weerstandsvermogen weer toegenomen als gevolg van het positieve resultaat |
| Onmogelijkheid om mee te gaan met technologische ontwikkelingen | Gematigd | - Projecten zijn gestart die zoveel mogelijk gefinancierd worden vanuit subsidies - Middelen vanuit inkoop Zorgverzekeringswet voor zorgtechnologie (Beeldschermzorg en Medido medicijn dispenser) - Werken met een aan de strategie gekoppelde IT blauwdruk, samenwerking binnen concern ZPF |
Technologische ontwikkelingen maken het mogelijk om personeel te ontlasten. Wanneer technologische ontwikkelingen niet tot stand komen, kan dit gevolgen hebben voor het aantal cliënten welke zorg kan ontvangen. |
| Niet kunnen voldoen aan de kwaliteit en veiligheid van zorg | Minimaal | - Opstellen kwaliteitsplan - Audits/inspecties, zowel intern als extern. Bespreken en nemen van maatregelen n.a.v. de uitkomsten. - MIC-registratie en bespreken uitkomsten. - Scholing ECD - Behalen ISO als kwaliteitscertificeringssysteem - Introduceren voortgangsgesprekken calamiteiten op bestuursniveau |
Wanneer niet kan worden voldaan aan de veiligheid kan de IGJ maatregelen nemen, waaronder het verscherpt toezicht en een bestuurlijke boete (inschatting € 0,5 miljoen). |
| Niet beschikbaar hebben van betrouwbare (stuur)informatie | Gematigd | - Interne controle op tijdige, juiste en volledig verwerking van registraties - Gezamenlijk met Noorderbreedte doorontwikkelen van management dashboard met behulp van Power BI - Periodieke rapportages met vergelijkende cijfers en KPI’s |
Betrouwbare stuurinformatie is nodig om tijdig te kunnen sturen |
| Onvoldoende veilig zijn van cliëntgegevens en overige informatie | Minimaal | - Organiseren van Functionaris Gegevensbescherming in samenwerking met Noorderbreedte - Uitvoeren audits inzake AVG - Continue aanspreken/feedback geven op privacy issues is een belangrijk verbeterpunt - Rreeks informatieve blogs over AVG/Privacy op intranet - ICT framework opzetten in samenwerking met Noorderbreedte - In kaart brengen ICT contracten met o.a. aandacht op informatieveiligheid |
De maximale boete die de AP kan opleggen, bedraagt 4% van de jaaromzet. |
Met de risicobereidheid wordt aangeduid in hoeverre Thuiszorg Het Friese Land bereid is het beschreven risico te accepteren. Minimale risicobereidheid betekent derhalve dat het beleid erop gericht is dit risico maximaal te beheersen.