1.7 Risicomanagement
1.7.1 Besturing en beheersing
Voor een belangrijk deel wordt er door de aard van de activiteiten, de plaats van Noorderbreedte in de maatschappij en de sector waarin Noorderbreedte acteert, risico gelopen. Noorderbreedte is bereid risico’s te nemen, mits deze bekend zijn, uitgewerkt zijn en voor zover als mogelijk beheerst worden. Immers risico’s kunnen de realisatie van onze doelstellingen in de weg staan. Het is zaak deze tijdig te onderkennen en zo goed mogelijk trachten te beheersen. Uitgangspunt is niet het voorkomen van risico’s, maar juist om op een bewuste manier te komen tot besluiten over de te nemen risico’s.
Op sommige risico’s blijkt het lastig te anticiperen. Zo had niemand de invloed van corona kunnen voorspellen. Wel hebben we ervaren dat de basis op orde is bij Noorderbreedte en, er door deze goede basis organisatie van processen, snel gehandeld wordt. We kunnen dan ook stellen dat de aandacht voor risicomanagement en ‘basis op orde’ heeft.
Risicomanagement heeft het afgelopen jaar opnieuw op de agenda van MT en de Raad van Bestuur gestaan. Ook tijdens een vergadering van het bestuur van Zorgpartners Friesland is uitgebreid stilgestaan bij Integraal risicomanagement en zijn goede voorbeelden en ervaringen gedeeld.
Binnen ICT wordt gewerkt op basis van een controleraamwerk, waarbij de mogelijke risico’s en bijbehorende beheersmaatregelen ten aanzien van de risicogebieden informatiebeveiliging, toegangsbeveiliging en continuïteit zijn geïdentificeerd. De focus is daarbij gelegd op de zorgregistratiesystemen. EY heeft dit controleraamwerk beoordeeld en de geïdentificeerde beheersmaatregelen in opzet en, waar mogelijk, in bestaan getoetst. Afgelopen jaren zijn er verschillende acties ondernomen om de informatiebeveiliging, toegangsbeveiliging en continuïteit verder te optimaliseren. De belangrijkste bevindingen worden regelmatig met EY langsgelopen.
1.7.2 Belangrijkste risico’s
De belangrijkste risico’s die uit de gesprekken in het MT naar voren kwamen, zijn de risico’s die samenhangen met personeel. Voor zowel korte als lange termijn blijft het beschikken over voldoende, competent personeel een issue. Het is in die zin ook niet meer een risico, maar een probleem. Door vergrijzing ontstaat er krapte op de arbeidsmarkt en tegelijkertijd neemt de zorgvraag door dezelfde vergrijzing toe. De werkdruk, overbelasting en het publieke debat die dit met zich mee heeft gebracht, hebben de populariteit van de zorg doen verminderen. Daarnaast is de arbeidsmarktkrapte een breed probleem waardoor medewerkers overal, ook buiten de sector, gemakkelijk in een nieuwe baan aan de slag kunnen.
Er wordt hard gewerkt om personeel aan te trekken, maar vooral om de medewerkers te behouden. Iedere dag een waardevolle dag, ook voor de medewerker (contracten, opleidingsmogelijkheden, goede begeleiding) staat hoog op de agenda. Om de zorg te ontlasten wordt gekeken waar en hoe gebruik gemaakt kan worden van technologische ontwikkelingen.
De bedbezetting is op orde binnen Noorderbreedte. Mede als gevolg van het hoge verzuim nemen we vooraf maatregelen om ook in de zomerperiode continuïteit van zorg te kunnen bieden en om medewerkers ook de kans te geven even afstand te nemen en op vakantie te gaan. De maatregelen kunnen variëren van extra externe inhuur van zorgmedewerkers, inzet van medewerkers uit de ondersteuning voor het uitvoeren van bijvoorbeeld schoonmaakwerkzaamheden tot in het uiterste geval het tijdelijk noodgedwongen moeten sluiten van afdelingen.
De zorgcontinuïteit aan de ene kant en de hoge verzuimkosten aan de andere kant vormen twee risico’s waar veel aandacht voor is vanuit het management.
Daarnaast hebben we in het jaar 2026 opnieuw te maken met een aflopende cao. De huidige cao kent een looptijd tot 31 augustus 2026. Vanuit de voorgaande cao onderhandelingen kregen we te maken met pittige loonsverhogingen. Dit is fijn voor alle zorgprofessionals die we deze loonsverhoging van harte gunnen. Maar aangezien de OVA niet in alle gevallen meegroeit met de loonsverhoging is er naast verzuimbeheersing, personele inzet en krappe arbeidsmarkt ook kans op een extra financiële uitdaging. Het opstellen van de meerjaren begroting 2024-2026 is dan ook een langdurig en diepgaand proces geweest. De begroting 2026 geeft echter een getrouw beeld waarin ook risico’s op een realistische wijze zijn meegenomen. Binnen Noorderbreedte functioneert onder verantwoordelijkheid van de bestuurder een compliance overleg waarin structureel gesproken wordt over het compliant zijn op finance/bedrijfsvoering, P&O en kwaliteit.
Hieronder is een overzicht opgenomen van de voornaamste risico’s en onzekerheden. Deze worden gemonitord met inachtneming van de genoemde systeemrisico’s en op basis van het risicomanagementproces van onze organisatie.
| Risico | Risicobereidheid | Getroffen maatregelen/verbeteringen | Impact op (financiële) resultaten |
|---|---|---|---|
| Onzekerheid over beschikbaarheid personeel als gevolg van vergrijzing en aanhoudend hoog verzuim | Minimaal | - Samenwerking met onderwijsinstelling - Gebruik maken van domotica - Brede aanpak verzuim, intensivering samenwerking arbo dienst - Verbreden functiemix en arbeidsmarktbenadering |
Niet gekwantificeerd. Maatregelen worden genomen, zodat Noorderbreedte de zorg kan blijven continueren. |
| Onmogelijkheid om personeel aan te trekken en te behouden | Minimaal | - Investeren in ICT en (zorg)technologie - Acties op uitkomsten medewerkers onderzoek, zoals niet bereikbaar hoeven zijn, aanpak roosterproblematiek en aandacht - Investeren in opleiden - Onboardingsprogramma, warm welkom - Aantrekken personeel via zij-instroom - Investeren in behoud van personeel binnen Zorgpartners Friesland middels gezamenlijk project, waarbij op basis van SPP met gelijke definities aandacht is voor drempelloze loopbaanmogelijkheden en loopbaanroutes binnen Zorgpartners - Friesland, gezamenlijke opleidingstrajecten voor vergelijkbare functies - Gezamenlijke arbeidsmarktcampagne Noorderbreedte en Thuiszorg Het Friese Land - Omslag naar een cultuur en besturingsfilosofie waarin van iedereen meer persoonlijk leiderschap en eigenaarschap wordt gevraagd |
Om aan alle cliënten zorg te kunnen leveren is het van belang dat voldoende personeel beschikbaar is. Er wordt daarom ingezet om personeel te behouden, op te leiden, te investeren in ICT en (zorg)technologie. Wanneer onvoldoende personeel beschikbaar is, is uitbreiding van het aantal cliënten niet mogelijk, ondanks de stijgende zorgvraag. |
| Onzekerheid met betrekking tot de financiering van zorg | Minimaal | - Verkoopregister - Meerjarenafspraak WLZ met het zorgkantoor - Monitoren van omzetplafonds - Tijdig onderhandelen over tarieven en plafond - Monitoren kosten versus opbrengsten in periodieke rapportage |
Bij wijziging in de financiering zal in kaart worden gebracht welke gevolgen dit heeft. Er wordt al enige jaren gesproken over aanpassingen in de bekostiging van de kapitaalslasten. Impact in 2025: zeer beperkt, bijna alle zorg geleverd binnen omzetplafonds. |
| Niet kunnen mee veranderen met wijziging in zorgvraag (complexer, meer persoons gerichte zorg met accent op welzijn) | Minimaal | - Extra scholing op onderwerpen zoals gedragsproblematiek - Personeelsmix - strategische personeelsplanning, pilots met nieuwe functies binnen de functie mix - Coaching on the job |
De zorgvraag wordt anders en daarmee ook de inzet van de personele mix. In 2025 is en pilot gedraaid met nieuwe functie binnen de vastgestelde functiemix. |
| Onvoldoende liquiditeiten om betalingen en investeringen te doen | Minimaal | - Rekening courant faciliteit bank - Sturen op de EBITDA vanuit meerjarenbegroting - Strategisch vastgoedplan met jaarlijkse bijstelling - Periodieke liquiditeitsprognose - Periodieke rapportage en sturen op kengetallen - Vertragen van investeringsplanning |
Ruime liquiditeitspositie ultimo 2025. Geplande investeringen te financieren vanuit eigen kasstromen en/of aantrekken externe financiering |
| Onvoldoende solvabiliteit | Minimaal | - Periodieke rapportage en sturen op kengetallen - Jaarlijks positief rendement - Noorderbreedte Vitaal programma - Onderzoek naar integratie ondersteuning vanuit klankbordgroep Thuiszorg Het Friese Land (deelneming) |
In 2025 is de solvabiliteit gestegen door toevoeging van het resultaat aan het eigen vermogen. Onvoldoende solvabiliteit maakt het lastig om financiering te krijgen, waardoor de uitvoering van toekomstige investeringen in gevaar kan komen. |
| Onmogelijkheid om mee te gaan met technologische ontwikkelingen | Minimaal | - Projecten gestart welke worden gefinancierd vanuit de kwaliteitsgelden - Middelen vanuit de kwaliteitsgelden voor zorgtechnologie - Investeringen in netwerk (uitvoeren blauwdruk) - Technologie vraag gestuurd aanbieden aan de zorg en koppelen aan de zorg zoals bij Open deuren vanuit de Wzd. - Deelnemer regioproject anders werken in de zorg |
Technologische ontwikkelingen maken het mogelijk om personeel te ontlasten. Wanneer technologische ontwikkelingen niet tot stand komen, kan dit gevolgen hebben voor het aantal cliënten welke zorg kan ontvangen. |
| Niet kunnen voldoen aan de kwaliteit en veiligheid van zorg | Minimaal | - Opstellen kwaliteitsjaarplan - Audits/inspecties, zowel intern als extern. Bespreken en nemen van maatregelen n.a.v. de uitkomsten. - MIC-registratie en bespreken uitkomsten. - VVAR en CCR met adviesfunctie - Herintroductie eigen Clienttevredenheidsonderzoek - Implementeren ISO als kwaliteitscertificeringssysteem en werken aan voortgang op basis van ISO audit - Voortzetten voortgangsgesprekken calamiteiten op bestuursniveau en breed delen van rode draad leerpunten calamiteiten - Ambities om expertise centra te worden voor specialistische doelgroepen en - Topcare predicaten en Prezo certificaten te halen/behouden zorgen voor continue ontwikkeling/scholing en auditing op kwaliteit van zorg voor deze doelgroepen - Noodprocedure bij uitval IT systemen - Actueel MJOP en scholing ECD - Actief input ophalen via inspraakplatform voor cliënten en naasten |
Wanneer niet kan worden voldaan aan de veiligheid kan de IGJ maatregelen nemen, waaronder het verscherpt toezicht en een bestuurlijke boete (inschatting € 0,5 mln.). |
| Niet beschikbaar hebben van betrouwbare (stuur)informatie | Minimaal | - Interne controle op juiste tijdig en volledig verwerking van registraties - Ontwikkelen dashboard - Periodieke rapportages met vergelijkende cijfers en KPI’s |
Betrouwbare stuurinformatie is nodig om tijdig te kunnen sturen. Het dashboard is uitgebreid met een maatregelen rapportage rond de afgesproken KPI’s en vastgestelde taakstellingen. De opgebouwde rechten van vakantie uren, plusuren maandelijks gemonitord. |
| Onvoldoende veilig zijn van cliëntgegevens en overige informatie | Minimaal | - Functionaris Gegevensbescherming - Uitvoeren audits inzake AVG - continue aanspreken/feedback geven op privacy issues - reeks informatieve blogs over AVG/Privacy op intranet - In kaart brengen van risico’s en beheersmaatregelen van informatieveiligheid (als onderdeel van ICT framework) - In kaart brengen ICT contracten met o.a. aandacht op informatieveiligheid - ICT framework onderhouden |
De maximale boete die de AP kan opleggen, bedraagt 4% van de jaaromzet. |
| Gevolgen infectie ziekten (waaronder corona) | Minimaal | - Instellen infectie commissie, protocollen - Per locatie uitbraakteam stand by - Toegang tot locaties volgens landelijke richtlijnen - Aanbod medewerkers voor mentale hulp |
Er is n.a.v. corona periode nog steeds sprake van financiële impact, ook in 2025 a.g.v. hoger verzuim |
| Risico op doorbreken van de interne beheersing door het management (fraude), waaronder risico’s in het kader van financial reporting. | Minimaal | - Juiste toon aan de top en een goede cultuur - Opzetten systeem van frauderisico beheersing - Vier ogen principe is altijd leidend - Laagdrempelige veilige klokkenluiders regeling en zichtbaarheid en beschikbaarheid vertrouwenspersonen - Interne audits en functie scheiding - Eenduidige en transparante procuratieregeling - Implementeren en onderhouden van interne meldregeling - Invoeren van een fraude responsplan voor bestuur en toezichthouders - Belang professioneel kritische accountant |
Naast financiële schade (niet nader berekend) reputatie- en imago schade |
| Onzekerheid over behalen klimaatdoelstellingen (continuïteitsrisico) | Minimaal | - Het gaan koppelen van de lange termijn doelstellingen en concrete acties, zoals investeringen en aanpassingen in de bedrijfsvoering. - Inzet gespecialiseerde functionaris duurzaamheid |
Mogelijk impact op zorg tarieven indien doelstellingen niet gerealiseerd worden Mogelijk impact op risico opslag leningen bij financiers of impairment risico |